Sole Trader, Company hay Trust: Khi Nào Nên Tái Cấu Trúc Doanh Nghiệp?
Nhiều chủ doanh nghiệp tại Perth bắt đầu với tư cách sole trader. Cách này dễ thành lập, chi phí thấp và ít thủ tục. Nhưng khi doanh nghiệp lớn dần, câu hỏi sole trader hay company sẽ xuất hiện, vì cấu trúc phù hợp thời kỳ đầu có thể không còn phù hợp với tình hình thuế và mức độ rủi ro của bạn. Bài viết này giải thích các lựa chọn chính bằng ngôn ngữ đơn giản, cùng những dấu hiệu cho thấy bạn nên xem lại cấu trúc kinh doanh.
Tổng quan nhanh
Sole Trader | Company | Family Trust | |
Tách biệt với bạn? | Không | Có, là pháp nhân riêng | Không, trustee nắm giữ tài sản cho beneficiary |
Trách nhiệm cá nhân | Thuộc về bạn | Nhìn chung hữu hạn, có ngoại lệ | Thường thuộc về trustee (thường là một công ty) |
Lợi nhuận bị tính thuế thế nào | Theo mức thuế cá nhân | Theo mức thuế công ty, rồi tính lại khi rút ra cho bạn | Tại beneficiary, dựa trên quyết định phân phối hằng năm |
Thủ tục và tuân thủ | Ít nhất | Cao hơn (nghĩa vụ với ATO và ASIC) | Cao hơn (trust deed, quyết định phân phối hằng năm) |
Thường phù hợp với | Mới bắt đầu hoặc rủi ro thấp | Lợi nhuận và rủi ro đang tăng | Nhóm gia đình cần sự linh hoạt, có tư vấn liên tục |
Đây chỉ là so sánh chung. Cách mỗi cấu trúc vận hành với bạn còn tùy hoàn cảnh cụ thể.
Sole Trader: Đơn giản nhưng không có sự tách biệt
Khi là sole trader, bạn và doanh nghiệp về mặt pháp lý là một. Điều này giúp mọi thứ đơn giản, nhưng cũng có hai điểm bất lợi.
Trách nhiệm cá nhân. Nếu doanh nghiệp không trả được nợ hoặc bị kiện, tài sản cá nhân của bạn như nhà ở và tiền tiết kiệm có thể bị ảnh hưởng.
Thuế tăng theo lợi nhuận. Toàn bộ lợi nhuận kinh doanh bị tính thuế theo mức thuế cá nhân. Lợi nhuận càng cao thì mức thuế càng cao, lên đến 45% cộng thuế Medicare ở mức cao nhất. Một năm kinh doanh tốt có thể kéo theo hóa đơn thuế rất lớn.
Company: Một pháp nhân riêng biệt
Company là một pháp nhân độc lập. Chủ sở hữu (shareholder) nhìn chung không phải chịu trách nhiệm cá nhân với các khoản nợ của công ty, và công ty tự nộp thuế.
Hầu hết các công ty nhỏ hoạt động kinh doanh chịu mức thuế cố định 25%, nếu đủ điều kiện là base rate entity. Hiểu đơn giản, điều này nghĩa là doanh thu dưới 50 triệu đô và phần lớn thu nhập đến từ hoạt động kinh doanh, thay vì từ các nguồn thụ động như tiền cho thuê, lãi hoặc cổ tức. Các công ty còn lại chịu mức thuế 30%.
Company có thể phù hợp, nhưng bạn cần lưu ý:
Rút tiền ra không miễn thuế. Lợi nhuận giữ lại trong công ty chịu thuế theo mức của công ty, nhưng khi bạn rút ra dưới dạng lương hoặc cổ tức, khoản đó lại bị tính thuế ở phía cá nhân. Nếu bạn tự trả lương cho mình, công ty còn phải thực hiện nghĩa vụ payroll và super, bao gồm quy định Payday Super mới. Các khoản rút tiền không được ghi nhận đúng cách cũng có thể bị coi là cổ tức theo quy định Division 7A của ATO.
Trách nhiệm hữu hạn vẫn có giới hạn. Nếu bạn ký bảo lãnh cá nhân cho khoản vay hoặc hợp đồng thuê, bạn vẫn phải chịu trách nhiệm cá nhân. Giám đốc cũng có thể phải chịu trách nhiệm cá nhân với một số khoản thuế và super chưa nộp.
Nhiều nghĩa vụ tuân thủ hơn. Company có nghĩa vụ liên tục với cả ATO và ASIC, bao gồm Director ID và thông tin đăng ký công ty, cùng chi phí vận hành cao hơn so với sole trader.
Family Trust: Linh hoạt nhưng quy định chặt chẽ
Trust không phải là một pháp nhân riêng. Thay vào đó, trustee nắm giữ tài sản hoặc điều hành doanh nghiệp vì lợi ích của những người khác, gọi là beneficiary, thường là các thành viên trong gia đình.
Điểm hấp dẫn chính là sự linh hoạt. Mỗi năm, trustee có thể quyết định chia thu nhập của trust cho các beneficiary như thế nào, giúp phân tán thu nhập cho các thành viên gia đình có mức thuế thấp hơn. Tùy cách lập và vận hành, trust cũng có thể hỗ trợ kế hoạch thừa kế và tạo một mức bảo vệ nhất định trước chủ nợ.
Tuy nhiên, trust đi kèm các quy định chặt chẽ, và làm sai có thể gây tốn kém:
Trustee phải quyết định phân phối thu nhập trước ngày 30/6 hằng năm. Thu nhập không được phân phối đúng cách có thể bị đánh thuế ở mức cao nhất tại trustee.
Thu nhập chia cho trẻ em dưới 18 tuổi bị đánh thuế theo mức phạt cao, nên thường không giúp tiết kiệm thuế.
ATO theo dõi sát các khoản chia cho thành viên gia đình đã trưởng thành khi số tiền đó thực tế không đến tay họ.
Trust không phải là đường tắt để giảm thuế. Nó cần sổ sách và hồ sơ kế toán đầy đủ, tư vấn đúng đắn và được rà soát định kỳ.
Những dấu hiệu cho thấy nên xem lại cấu trúc
Lợi nhuận tăng và duy trì ở mức cao. Hóa đơn thuế tăng liên tục, và bạn không dùng hết lợi nhuận cho chi tiêu cá nhân.
Rủi ro tăng lên. Bạn thuê nhân viên (và cần phân loại đúng giữa nhân viên và contractor), ký hợp đồng lớn hơn, vay vốn kinh doanh hoặc thuê mặt bằng thương mại.
Bạn có kế hoạch lớn hơn. Bạn muốn mời thêm đối tác hoặc nhà đầu tư, bán doanh nghiệp hoặc chuyển giao cho gia đình.
Bạn lo ngại về bảo vệ tài sản. Ví dụ, doanh nghiệp có rủi ro pháp lý hoặc tài chính đáng kể.
Nếu một hoặc nhiều dấu hiệu trên quen thuộc với bạn, bạn nên trao đổi với chuyên gia tư vấn trước khi thay đổi.
Những điều cần biết trước khi tái cấu trúc
Chuyển doanh nghiệp sang cấu trúc mới thường đồng nghĩa với việc chuyển tài sản sang một pháp nhân mới, và điều đó có thể kéo theo các hệ quả về thuế:
Thuế lãi vốn (CGT). Các ưu đãi như small business restructure rollover có thể cho phép hoãn CGT, nhưng điều kiện khá chặt và phải được đáp ứng cẩn thận.
Thuế chuyển nhượng (duty) tại WA. Tiểu bang Western Australia tính transfer duty trên một số tài sản kinh doanh, như goodwill và giấy phép kinh doanh.
Các thay đổi thực tế. Hợp đồng, giấy phép kinh doanh, bảo hiểm, tài khoản ngân hàng, đăng ký ABN và GST đều có thể cần cập nhật. Nếu nhân viên chuyển sang pháp nhân mới, các quyền lợi như long service leave cũng cần được cân nhắc.
Tái cấu trúc không nên để đến sát ngày 30/6 mới làm. Lên kế hoạch sớm thường giúp bạn có nhiều lựa chọn hơn và ít bất ngờ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Company có luôn tốt hơn sole trader về thuế không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Điều này phụ thuộc vào lượng lợi nhuận giữ lại trong công ty, số tiền bạn rút ra cá nhân và chi phí vận hành thêm của công ty.
Tôi có thể thay đổi cấu trúc kinh doanh sau này không?
Có, nhưng việc thay đổi có thể phát sinh chi phí thuế và duty. Lên kế hoạch trước thường dễ và rẻ hơn so với sửa một cấu trúc không còn phù hợp.
Tôi có cần lập trust để bảo vệ nhà của mình không?
Không nhất thiết. Mức bảo vệ phù hợp phụ thuộc vào rủi ro của bạn, cách sở hữu tài sản và các bảo lãnh cá nhân bạn đã ký. Hãy xin tư vấn cho đúng hoàn cảnh của bạn.
Gordon Q.C Du & Associates có thể hỗ trợ bạn như thế nào
Chọn cấu trúc kinh doanh không phải là quyết định một kích cỡ cho tất cả. Đội ngũ Business Advisory của chúng tôi có thể xem xét dòng tiền, rủi ro và mục tiêu của bạn, rồi giải thích lựa chọn nào có thể phù hợp với doanh nghiệp. Chúng tôi cũng cung cấp dịch vụ kế toán tại Perth, giúp cấu trúc và sổ sách hằng ngày của bạn luôn khớp nhau. Liên hệ với chúng tôi để trao đổi về tình hình của bạn trước khi thay đổi bất cứ điều gì.
Thông tin trên bài viết chỉ mang tính chất tham khảo chung và không cấu thành lời khuyên thuế và kế toán cho từng cá nhân/doanh nghiệp cụ thể.
Bình luận